Çekte İbraz Süresi ve Karşılıksızdır İşlemi: Hangi Tarihler Önemli?
Kısa cevap: Çekin bankaya zamanında ibraz edilmesi, düzenleme yeri ile ödeme yerine göre hesaplanır. Türkiye içinde aynı yerde ödenecek çek için kural olarak 10 gün, başka bir yerde ödenecek çek için bir ay öngörülür (TTK m.796). Süre, çekte yazılı düzenleme tarihini izleyen gün başlar. Bu süreler, icra mahkemesinde ödeme emrine yapılacak itirazın süresiyle aynı şey değildir.
İbraz süresini belirleyen bilgiler
Önce çekte yazılı düzenleme tarihi, düzenleme yeri ve ödeme yeri birlikte okunur. Yurt dışında düzenlenen çeklerde TTK m.796/2 farklı süreler öngördüğünden “her çek 10 günde ibraz edilir” genellemesi doğru değildir. Tarihler ve yer adları çekin aslı üzerinden teyit edilmelidir.
Banka ödeme yapmazsa ne belgelenir?
Çek süresinde ibraz edildiği hâlde ödenmezse, ibraz tarihi ile ödememe durumunu gösteren banka beyanı veya TTK m.808’de sayılan diğer tespit yolları başvuru haklarının incelenmesinde önemlidir. Hesapta kısmi karşılık bulunması, bankanın kanuni ödeme yükümlülüğü ve çekin kime iade edildiği ayrı ayrı kayda geçirilmelidir. “Karşılıksızdır” işlemi ile çekten doğan alacağın tahsiline yönelik takip farklı süreçlerdir.
İleri düzenleme tarihli çekte ayrıca ne incelenir?
Üzerinde ileri bir düzenleme tarihi bulunan çek için yalnızca fiilen bankaya götürüldüğü gün esas alınarak takip yoluna karar verilmemelidir. Çek Kanunu m.3 ve yürürlükteki geçici hükümler, üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce ibrazın ve sonraki hukuki takibin sonuçlarında önem taşıyabilir. İbraz ve takip öncesinde yürürlük tarihi ile çekin üzerindeki tarih beraber kontrol edilmelidir.
Hamilin belge kontrolü
- Çek aslı; ön ve arka yüzündeki tarihler, imzalar ve ciro zinciri.
- Bankanın ibrazı ve ödememeyi gösteren tarihli kaydı; kısmi ödeme varsa buna ilişkin kayıt.
- Ödeme yeri, düzenleme yeri, takip borçlusu ve önceki ödeme belgeleri.
İlgili okuma: Çek ve bonoya dayalı kambiyo takibinde itiraz süreleri.
Resmî kaynaklar: Türk Ticaret Kanunu m.796 ve 808 (Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat); Çek Kanunu m.3 (Adalet Bakanlığı UYAP Mevzuat).
Bu yazı genel bilgilendirmedir; somut hak ve süreler çekin aslı ve bankadaki kayıtlarla belirlenir.