Çek ve Bono Takibi: Kambiyo Senetlerine Özgü Haciz Yolu ve Süreler
Kısa cevap: Çek, bono veya poliçeye dayalı takipte ödeme emri tebliğ edildikten sonra borca ya da imzaya itiraz için kural olarak 5 gün içinde icra mahkemesine başvurulur; ödeme süresi 10 gündür. Genel haciz yolundaki yedi günlük icra dairesi itirazı bu özel takipte geçerli değildir. Her somut olayda senedin niteliği, tebliğ tarihi ve talebin sebebi kontrol edilmelidir.
Hangi belgeler kambiyo senedi sayılır?
Türk Ticaret Kanunu’nda poliçe, bono (emre yazılı senet) ve çek için ayrı şekil şartları vardır. Üzerinde yalnızca “senet” yazması veya ticari bir borcu göstermesi belgeyi kendiliğinden kambiyo senedi yapmaz. Takibe geçmeden önce senedin aslı, düzenleyen ve lehtar bilgileri, imza, tutar, düzenleme tarihi, gerekli ise vade ve ciro silsilesi incelenmelidir.
Takip nasıl başlar?
Alacaklı senede dayanarak icra dairesinde kambiyo senetlerine özgü haciz yolunu seçebilir (İİK m.167 ve devamı). İcra müdürü senedin kambiyo niteliği ve başvuranın takip hakkı gibi kanuni koşulları inceler. Uygun görülürse borçluya özel ödeme emri gönderilir. Çek için bankaya ibraz ve karşılıksız işlemi gibi kayıtlar ile senetten doğan başvuru hakları ayrıca incelenmelidir; çekin her durumda aynı gün takibe konulabileceği varsayılmamalıdır.
İtiraz, şikâyet ve ödeme süreleri
- 5 gün: Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren borca veya imzaya itirazını dilekçeyle icra mahkemesine sunar (İİK m.168–170).
- 5 gün: Senedin kambiyo niteliği taşımadığı veya alacaklının kambiyo takibi hakkı bulunmadığı iddiaları icra mahkemesinde şikâyet kapsamında ileri sürülür (İİK m.170/a).
- 10 gün: Ödeme emrinde borcun ve takip giderlerinin ödenmesi için gösterilen süredir (İİK m.168).
Çekte veya bonoda en çok hangi belgeler önemlidir?
Alacaklı açısından senet aslı, devir/ciro zinciri, banka ibraz ve karşılıksız kayıtları, kısmi ödeme belgeleri ile tebligat kayıtları önemlidir. Borçlu açısından imza, ödeme, zamanaşımı, yetki ve senedin şekli unsurları gibi iddiaların her biri ayrı usul ve ispat kurallarına tabi olabilir. “Borcum yok” demek, yanlış mercie veya süresi dışında iletilirse hak kaybını önlemeyebilir.
Genel haciz yoluyla farkı nedir?
Genel haciz yolunda ödeme emrine itiraz kural olarak 7 gün içinde icra dairesine yapılır ve takibi durdurur. Kambiyo senetlerine özgü yolda ise yukarıdaki özel süre ve icra mahkemesi usulü uygulanır. Aynı senede dayanılması iki yolun usul kurallarını aynı hâle getirmez. Konuyla ilgili genel haciz yolunda itiraz yazımız ayrıca okunabilir.
Kaynaklar: İcra ve İflas Kanunu m.167–170/a (Adalet Bakanlığı); Türk Ticaret Kanunu, kıymetli evrak hükümleri.
Bu metin genel bilgilendirme amaçlıdır. Süre, takip yolu ve savunma yöntemi somut dosyanın belgelerine göre belirlenir.
Ayrıntılı yazılar: Çekte ibraz ve karşılıksızdır işlemi · Bonoda zamanaşımı · İmzaya itiraz.